Ana içeriğe atla

Marko Paşa ve seçim barajları

Geçtiğimiz hafta Avrupa Birliği Bakanlığı’nın toplantısına katıldım. Toplantı dediğime bakmayın koca bir anfi yetmedi, iki balo salonuna canlı yayın yapıldı. Bu dönemde, AB Bakanı bile üyeliği yakın bir hedef olarak görmezken, bu büyük ilgi gerçekten dikkat çekici. Açılış konuşmasında AB Bakanı Volkan Bozkır, başbakanın devrim niteliğinde bir genelge yayınlanarak, çıkarılacak tüm yasaların AB ile uyumu için bakanlığının görüşüne başvurulacağını açıkladı. Bu genelge, bu olağanüstü kalabalığın sebebini de açıklıyor. Toplantıda bal üreticisinden kadın hakları derneğine, azınlık vakıflarından kent konseylerine kadar tüm STK’lar hazır bulundu. AB bakanlığının önemi arttı artmasına ama bakanlık tüm sorunların dile getirildiği ‘Marko Paşa’ haline geldi. Katılımcılar ana sorunlarını vize muafiyeti, maddi destek, tüzel kişilik ve Türkiye’nin yurtdışındaki hasarlı imajı olarak sıraladı. Bozkır’ın da üzerinde durduğu Türkiye’nin zedelenmiş imajını düzeltmek için olguları yönetebilmek, bunun için de ciddi bir mesai harcanması gerekiyor.
Ülke gündemindeki bir diğer önemli konu, 12 Eylül’den miras kalan yüksek seçim barajı. Anayasa Mahkemesi, yüzde 10’luk seçim barajının hak ihlali olup olmadığına karar verdiğinde, 2015 seçimlerine kadar apayrı tartışma konularını da beraberinde getirecek.
Türkiye, demokratik bir ülkede görülmemiş düzeyde olan yüksek seçim barajını konuşurken, Ortadoğu’nun diğer demokrasisi İsrail ise oldukça düşük seviyede olan seçim barajını 17 Mart’taki erken seçimlerde yüzde 2’den yüzde 3,25’e çıkaracak.

Erken seçim ve koalisyonlar ülkesi İsrail, Başbakan Binyamin Netanyahu’nun geçtiğimiz hafta Adalet Bakanı Tzipi Livni ve Maliye Bakanı Yair Lapid’i görevden almasının ardından yaklaşık iki yıl aradan sonra yeniden seçimlere hazırlanıyor. Ocak 2013 seçimlerine göz attığımızda, ultra-Ortodoksları askerlikten muaf tutan Tal Yasası’nı erken seçim için mazeret olarak kullanan Netanyahu, 42 sandalyeyle girdiği seçimlerde Likud-Beitanu ittifakına rağmen 31 sandalye çıkarabilmişti. Yeni politikacılar Lapid ve Bennett’in yıldızı parlarken, değişim isteyen İsrailliler oylarını ülkenin sosyo-ekonomik sorunlarına önem veren partilere vermiş, 2011 yazında çadır hareketiyle başlayan sosyal adalet protestoları seçimlerin sonucunu doğrudan etkilemişti.
Netanyahu bu sefer koalisyonu Yahudi Devleti Yasası nedeniyle feshetti. Yaz aylarındaki Gazze operasyonu ile halk desteğini arttıran Netanyahu, diğer partilerin seçime hazır olmadığını bildiğinden erken seçim kararı aldı. Netanyahu büyük ihtimal yine güvenlik odaklı bir seçim kampanyası başlatarak İran’ın nükleer tehlikesini, Hamas’ı, Hizbullah’ı, Ortadoğu’daki karmaşayı öne çıkararak, tek kurtarıcı olarak kendini sunacak. Yine bir ölüm-kalım savaşına hazırlanan Netanyahu anketlerde şimdilik önde gözükse de, partisi Likud’un sadece 20 sandalye çıkarabileceği söyleniyor. Pek haz etmediği İsrail Devlet Başkanı Reuven Rivlin, hükümeti kurma görevini kendisine vermesi durumunda ise yeni baştan geniş tabanlı bir koalisyon kurmak zorunda kalacak. Bu durumda birbirinden oldukça farklı ajandalar ve egolar yeniden çarpışacak ve önemli sorunlar yine çözümsüz kalacak. Bu ‘hiçbir şeyin değişmeyeceği’ hissi seçmenin ilgisini de etkileyebilir ve düşük katılımla seçimler sonuçlanabilir.
Geçen seçimin yıldızı Lapid gözden düşerken, Likud’dan ayrılan İletişim eski Bakanı Moşe Kahlon’un henüz adı konulmamış partisi şimdiden anketlerde dikkatleri çekiyor. Bir diğer ilginç gelişme ise ultra-Ortodoks partilerin aday listesine girmek ve mecliste temsil edilmek isteyen dindar kadınların başlattığı kampanya.
Gittikçe sağa kayan seçmen geçen seçimde sürpriz yapmış ve ülkenin sosyo-ekonomik sorunlarına önem veren partiler oylarını arttırmıştı. Bu seçimde de bu tür bir eğilim beklenebilir. Ancak bozulan koalisyonda bu partilerin hedefledikleri reformları gerçekleştirememiş olmaları seçmenin kararını etkileyebilir.
Halk onca sorun karşısında İsrail’in dış dünyaya kapılarını kapatıp seçimlere yönelmesinden pek de memnun değil. Çünkü ‘hayati konularda karar alamayan’ yeni bir koalisyon kurulana kadar, ne Avrupa parlamentolarında Filistin Devleti’nin sembolik olarak bile olsa ardı ardına tanınması, ne Filistinlilerin BM’de yürüttüğü çalışmalar, ne İran’ın gün geçtikçe dünya sistemine geri dönmesi, ne Kudüs’te süregelen gerginlik, ne Hamas tehlikesi, ne de ekonomik sorunlar bekleyecek.
İsrail, koalisyonların oluşturduğu istikrarsızlığı seçim barajını yükselterek aşmaya çalışırken, yeterince temsil edilmeyen kitlelerin katılımını sağlamaya çalışan ve uzun süredir tek parti ile yönetilen Türkiye ise bu oranı düşürmeyi tartışıyor yeniden. Ve en nihayetinde siyasi tıkanıklık yaşayan her iki ülke de gün geçtikçe daha çok sandık demokrasisinden medet umuyor.

Karel Valansi OBJEKTİF Şalom Gazetesi 10 Aralık 2014


Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

Survivor Hayim’in gerçek dünyası - Söyleşi

Hayim, çok sevdiğim bir arkadaşımın kuzeni. Aklı başında, ne istediğini bilen biri. Askerlik dönüşünde ani bir kararla Survivor yarışmasına katıldığını duyduğumda çok şaşırmıştım. Pek spor yapmayan, atletik olmayan biri neden zor koşullarda, dayanıklılık, irade ve güç isteyen bir televizyon programına katılır? Bunları konuşurken, sayesinde takip etmeye başladığım Survivor ile ilgili tüm merak ettiklerimi de sordum; kameralara yansımayan gizli bir tuvalet var mıydı, ya da yayın bitince gidilen lüks bir otel? Begüm’le arasında bir yakınlaşma oldu mu, Merve neden pişman oldu yarışmaya katıldığına? İşte Sabah Gazetesinden Yüksel Aytuğ’un teşekkür ettiği, seyircilerin filozof olarak tanımladığı Hayim ve Survivor yarışmasının bilinmeyenleri…

Survivor maceran nasıl başladı? Katılmak nereden aklına geldi? Arkadaşlarımla uzun süredir Survivor’u takip ediyorduk. Hep katılmak istiyordum ama televizyona çıkmak beni korkutuyordu. Geçen sene iki yakın arkadaşım Dominik’e gittiler. Yarışmacıları yakın…

Koronavirüs Türkiye-İsrail İlişkilerinde Bir Kapı Aralayabilir mi?

Koronavirüs bir çok ilişkiyi yeniden tanımlarken, Türkiye ile İsrail arasındaki ilişkilerin yeniden normalleşmesi için bazı fırsatlar da sunuyor. Ancak bunları değerlendirmek, yeni bir bakış açısıyla ilişkileri ele almak bu iki devletin elinde. İlişkilerdeki güvensizlik ve bunun halklara yansıyan olumsuz etkisi istenirse aşılabilir ama bunun için başta siyasi irade ve dış politikada bir açılım gerekir. Doğal afetlerin ya da pandeminin başlatacağı bir yakınlaşma ancak bu irade olursa sağlanabilir. 
İsrail koronavirüse bir yıldır süren siyasi bir kriz ve Yüzyılın Anlaşması’nın açıklanmasının hemen ardından yakalandı. Pandemiye karşı sert tedbirleri çok hızlı aldı. Zayıf halkası ise modernliği ve seküler yaşam tarzını reddeden Haredimlerdi(ultra-Ortodoks Yahudiler). Türkiye ise koronavirüse karşı biraz daha geç ve bu kadar sert olmayan ama gerekli bir takım tedbirler aldı.  Elinin değdiği her yeri ve her şeyi içine alan ve hayatı durdurma noktasına getiren koronavirüse karşı insanlık büyük…

Sürprizler ülkesi ve siyasi sihirbazı

2 Mart’ta gerçekleşen genel seçimlerden beri İsrail seçimlerini yazabilmek için doğru zamanı bekliyorum. Bu herhangi bir seçim değil. İsrailliler son 11 ay içinde tam üç kez sandık başına gitti. Normal bir durum mu? Hiç değil. Neden hükümet kurulamıyor derseniz, matematiksel bir süreç bu. 120 sandalyeli mecliste 61 sandalyeye sahip olmanız lazım. Ancak seçim barajı (yüzde 3.25) bir hayli düşük. Bu durum çok seslilik ve temsil açısından olumlu olsa da, sistem bu son yılda olduğu gibi kitlenebiliyor. Düşük seçim barajı sayesinde birçok parti meclise girmeye hak kazanıyor. Böylesi bir durumda tek başına hükümet kurmak zaten mümkün değilken, şimdilerde bir koalisyonda anlaşmak bile mucize haline geliyor. Ve her iki seçim sonrasında da aynen bu oldu, koalisyon kurulamadı ve yeniden seçim kararı alındı. Bu nedenle, başroldeki oyuncular aynı, oyunun kuralları aynı, talepler aynı, vaatler aynı, sonuçlar da aynı olunca beklemeye karar verdim. Zaten, seçim sonuçlarının açıklanmasıyla birlikte d…