Ana içeriğe atla

Musul bir son değil

IŞİD, 2014 Haziranında Musul ve Tikrit’i ele geçirdiğinde herhangi bir terör örgütü olmadığını ortaya koymuştu. Önce kamyon şoförleri, ardından Türk konsolosluğunda görevli diplomatların kaçırılmasıyla Türkiye de işin içine çekilmişti. Suriye’deki muhalif gruplara destek vermekten kaçınan ABD’nin eğittiği Irak ordusu dağılmış, silahlar ve askeri araçlar IŞİD’in kontrolüne geçmişti. IŞİD’in isminde barındırdığı ‘devlet’ artık bir gerçek olarak karşımızda duruyordu. Irak petrolünün yüzde 15’ini taşıyan boru hatlarını ele geçirmiş, kontrol ettiği, ordusu ile güvenliğini sağladığı toprağı ve ona bağlı, vergi veren bir nüfus vardı. Musul’un düşmesi aslında, ABD’nin 2003’te başlattığı milyar dolarlık ‘Irak’a demokrasi getirme’ projesinin muhteşem iflasını sembolize ediyordu.
Temmuz 2017’ye gelindiğinde, Musul’un IŞİD’den tamamen kurtarıldığı açıklandı. Ortaya çıkan görüntüler ise Irak’ın en büyük ikinci kentinden geriye ancak dev bir enkaz, acı ve gözyaşı kaldığını tüm çıplaklığıyla gösteriyor. Bizlerin göremediği, tahmin bile edemediği bir vahşetten geriye kalanlardı fotoğraf makinelerinin objektifine yansıyanlar.

Ebu Bekir El-Bağdadi’nin hilafeti ilan ettiği, El Nuri Caminin Habda minaresinin IŞİD’in kendisi tarafından yıkılması, IŞİD’in Irak’ta yenilmesini simgeliyordu belki ama aynı zamanda şehrin sembolünü yok ederek oradaki halka, belki de ‘hilafeti ve gerçek İslam’ı hak etmiyorsunuz” demek için son bir darbe indirmek istemişti terör örgütü.
IŞİD’in Irak’taki başkenti olan Musul’u geri almak büyük bir başarı, ancak Musul’un kurtarılması IŞİD’in yenildiği anlamına gelmez. IŞİD’e karşı savaşta, hem Irak hem de Suriye’de, daha çok yol kat edilmesi gerekiyor. Üstelik toprak kaybı, IŞİD konusunda tek başına bir başarısızlık ölçütü kabul edilmemeli. IŞİD bir süredir toprak kaybı yaşayabileceğini öngörüyordu ve bu yeni gerçeğe göre stratejisini değiştirmeye başlamıştı. Geçtiğimiz Mayıs ayında IŞİD Liderlerinden Ebu Muhammed El Adnani ölmeden önce yaptığı bir konuşmasında, örgüt üyelerini bu duruma, yani şehirleri kaybetmeye karşı hazırlıklı olma konusunda uyarmıştı. Bu durumun, düşmana karşı savaşta yeni bir döneme geçildiğini gösterdiğini, bir son değil, bir başlangıç olduğunu belirtmişti.
Yeni döneminde devlet inşası son bulsa da, IŞİD var olmaya devam edecek. Taktik değiştirerek, elindeki finansal ve askeri gücü düşman bellediklerine karşı farklı şekillerde kullanacak. Başarısının peşinden örgüte katılanların sayısında azalma olsa da, hala birçok kişiyi etkilemeyi başarıyor. İlham verdiği, ana merkezden yönetilmeyen, yalnız kurt saldırıları bu aralar azalmış olsa veya daha amatörce gibi gözükse de, bu tür, Batı şehirlerini hedefleyen saldırılara öncelik vermesi mümkün. Çünkü IŞİD’e katılan yabancı savaşçıların seçeneklerinin ne olduğuna göz atınca; ölümüne savaşmak ve esir düşmek dışında kendi ülkelerine dönmek kalıyor. Döndüklerinde ise yeni saldırılar planlamayacakları veya dışlanmış Müslüman gençlerini kendilerine çekip eğitmeyeceklerinin bir garantisi yok. Üstelik aşırı sağ partiler yükselirken, popülizm almış başını giderken, Müslümanlara karşı düşmanlık ve önyargı artmışken bu kısır döngüden çıkılması da pek kolay gözükmüyor. Her ne kadar IŞİD’e en çok yabancı savaşçı yollayan ülkelerden Danimarka’da, dönen kişiler rehabilite edilmeye çalışılsa da, bu proje ne yeterli kaynak, ne siyasi istek, ne de halktan destek bulabilir.
IŞİD’in asıl yenilgisi kendisine takipçi bulamadığında olacak. Bunun için bölgedeki siyasi ve güvenlik açığını kapatmak, IŞİD’den kurtulan şehirlerin yeniden yapılanması, ekonominin yeniden işlemeye başlaması lazım. Ancak bu şekilde devlete güven başlar,  geriye kalan enkazdan yeni bir hayat filizlenebilir. Çünkü IŞİD’in asıl besin kaynağı bölgedeki kutuplaşma, mezhepçilik, eşitsizlik, kanunsuzluk. Ve şu an bunların hepsi mevcut. Çünkü unutmamak gerekir ki IŞİD, Irak’taki veya Suriye’deki sorunların bir yansıması, güç boşluğunun bir sonucuydu, hiçbir zaman ana sorun kaynağı değildi.

Öte yandan IŞİD bir şeyi başardı; bölgedeki temel sorunları ötelemeyi veya gizlemeyi başardı. ABD’nin liderliğinde bir gaye için bir araya gelen IŞİD karşıtı koalisyonun aktörlerine veya bölgedeki güçlere baktığımızda, hiçbirinin önceliği aslında IŞİD değil. Türkiye için Kürtler, Kürtler için bağımsız bir devlet, ABD ve Rusya için etki alanı, Suudi Arabistan ve İran için bölgede liderlik savaşı, Katar ve BAE için rekabet, Iraklılar için etnik liderlik... Ve IŞİD yok da olsa, sadece zayıflasa da, Pandora’nın Kutusu eninde sonunda açılacak.

Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

Survivor Hayim’in gerçek dünyası - Söyleşi

Hayim, çok sevdiğim bir arkadaşımın kuzeni. Aklı başında, ne istediğini bilen biri. Askerlik dönüşünde ani bir kararla Survivor yarışmasına katıldığını duyduğumda çok şaşırmıştım. Pek spor yapmayan, atletik olmayan biri neden zor koşullarda, dayanıklılık, irade ve güç isteyen bir televizyon programına katılır? Bunları konuşurken, sayesinde takip etmeye başladığım Survivor ile ilgili tüm merak ettiklerimi de sordum; kameralara yansımayan gizli bir tuvalet var mıydı, ya da yayın bitince gidilen lüks bir otel? Begüm’le arasında bir yakınlaşma oldu mu, Merve neden pişman oldu yarışmaya katıldığına? İşte Sabah Gazetesinden Yüksel Aytuğ’un teşekkür ettiği, seyircilerin filozof olarak tanımladığı Hayim ve Survivor yarışmasının bilinmeyenleri… Survivor maceran nasıl başladı? Katılmak nereden aklına geldi? Arkadaşlarımla uzun süredir Survivor’u takip ediyorduk. Hep katılmak istiyordum ama televizyona çıkmak beni korkutuyordu. Geçen sene iki yakın arkadaşım Dominik’e gittiler. Yarışmacıları

Ekonomi ve pandemi 2020´nin özeti

11 yıldır halkın nabzını tutan Türkiye Eğilimleri Araştırması´nın 2020 yılı sonuçlarına göre, koronavirüs salgını nedeni ile ekonomide yaşanan daralma, Türkiye´deki işsizlik sorununu ciddi ölçüde tetiklerken, kur dalgalanmaları ile artan hayat pahalılığı ve geçim sıkıntısı en önemli sorunlar olarak dikkat çekiyor. Kadir Has Üniversitesi Türkiye Araştırmaları Grubu ile Global Akademi ortaklığında gerçekleştirilen, Türk halkının düşünce, görüş ve tespitlerine ışık tutan, Türkiye’nin gündemi ve geleceğine yönelik olası sorunlara yönelik kamuoyunun bakışını gösteren  Türkiye Eğilimleri Araştırması ’nın 2020 yılı sonuçları 7 Ocak Perşembe günü çevrimiçi düzenlenen bir basın toplantısıyla kamuoyuyla paylaşıldı. Ülkenin son 11 yılına ışık tutan araştırma, halkın Türkiye’de gördüğü en önemli sorunun pandemi, hayat pahalılığı ve işsizlik olduğunu gösteriyor. Tehdit algısında her sene olduğu gibi ABD ve İsrail ilk iki sırayı alırken, Azerbaycan, KKTC dost olarak tanımlanan ender ülkeler. 2010 yı

Israel Hayom için Türkiye-İsrail normalleşme tartışması hakkındaki yorumum

İbranice versiyonu daha detaylı:  https://www.israelhayom.co.il/article/833613   27 December 2020 Israel Hayom השישי ולא מהסיבות שאפיינו אותו עד עתה, דוגמת הפיכת איה סופיה למסגד, אלא דווקא בעקבות  הכרזה כי הוא מעוניין בשדרוג מחודש של היחסים עם ישראל . "המדיניות של ישראל בנוגע לפלשתינים היא בלתי מתקבלת על הדעת, אך טורקיה רוצה לשפר את יחסיה עם ישראל", אמר הנשיא הטורקי, שהוסיף כי "היחסים המודיעיניים שלנו עם ישראל נמשכים. אנחנו מתקשים בניהול היחסים עם האנשים שנמצאים בדרג הגבוה. היחסים היו שונים מאוד, אם לא היו צרות עם אלו שבדרג הגבוה". ישראל הרשמית שומרת על שתיקה ולא מגיבה למסרי הפיוס הטורקיים. עם זאת, שר בכיר המעודכן בפרטים אמר ל"ישראל היום", כי המקרה הטורקי שונה באופן יסודי מזה של ארבע מדינות ערב שחתמו שלום עם ישראל, בגלל תמיכת טורקיה בחמאס. "העובדה שמפקדת חמאס יושבת בטורקיה היא עניין בעייתי מאוד. זה מקשה מאוד על כל העניין", אמר הבכיר הישראלי. הוא העריך, כי כל עוד לא יהיה שינוי בגישה הטורקית כלפי חמאס, לא יהיה שיפור ביחסים בין המדינות. "זו הצה