Ana içeriğe atla

Muhafazakâr, milliyetçi ve Kemalist bir Türkiye

2010 yılından beri halkın nabzını tutan Türkiye Eğilimleri Araştırmasının 2021 yılı sonuçları, çevirim içi olarak düzenlenen bir basın toplantısıyla açıklandı. Ülkenin son 11 yılına ışık tutan araştırma, halkın Türkiye’de gördüğü en önemli sorunun ekonomi, mülteci ve koronavirüs salgını olduğunu gösteriyor. Tehdit algısında ilk defa Ermenistan, İsrail ve ABD’yi geçerek birincilik sırasına yerleşirken, dost görülen ülkeler değişmiyor; Azerbaycan, KKTC. 

 

Kadir Has Üniversitesi, Türkiye Araştırmaları Grubu ile Global Akademi ortaklığında, Prof. Dr. Mustafa Aydın koordinasyonunda akademik bir ekip tarafından sürdürülen ve Türkiye’nin gündemi ve geleceğine yönelik sorunlara kamuoyunun bakışını gösteren Türkiye Eğilimleri araştırmasının saha çalışması ise Akademetre Araştırma ve Stratejik Planlama tarafından gerçekleştirildi. 23 Ekim-5 Kasım 2021 tarihleri arasında, Türkiye temsiliyetine sahip 26 ilde kent merkezlerinde ikamet eden 18 yaş ve üzeri 1000 kişi ile görüşme sonucu elde edilen verilere göre en önemli sorunlar sırasıyla ekonomi, mülteciler ve koronavirüs salgınıolarak belirtildi. Önceki senelerle kıyaslandığında, terörün gerileyerek beşinci sıraya oturduğunu görüyoruz.

Ekonomi Türkiye’nin birincil sorunu. “Ailemi geçindiremiyorum” diyenler bu sene %57,2, “Ekonomik olarak daha kötü durumdayım” %55,4, “Tasarruf yapamıyorum” diyenler ise %74,4. Basın toplantısı sırasında Prof. Aydın’ın da belirttiği gibi, saha çalışmasının yapıldığı dönemde TL’nin ani değer kaybının yaşandığı son ekonomik kriz henüz oluşmamıştı. Yani araştırma ekonomik krizin yükseldiği kasım ve aralık aylarını dışarıda tutsa dahi, her sene olduğu gibi ekonomi ve geçinememe ana sorun olarak varlığını sürdürüyor. 

Bu seneki sonuçlarda ortaya çıkan ilginç bir tablo var. Her ne kadar temel sorunlar ekonomi, mülteci ve koronavirüs olarak sıralanmış olsa da, coğrafi konum sorunların sıralamasını ciddi bir şekilde etkiliyor. Buna göre koronavirüs ağırlıklı olarak Marmara ve Ege bölgelerinin ana sorunuyken, ekonomik sorunlar İç Anadolu ve Akdeniz bölgelerinin, mülteciler ise Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinin ilk sırasında. Terör konusuna baktığımızda Karadeniz bölgesinin temel sorunu olarak göze çarpıyor. 

Bölgesel farklılıklardan kimliklerdeki farklılıklara geçtiğimizde araştırma bulguları Türk halkının kendisini muhafazakar, milliyetçi ve Kemalistolarak tanımladığını gösteriyor. Geçtiğimiz yıla göre kendisini sosyal demokrat olarak tanımlayanlar düşerken (%8,3), Kemalistler’de (%19,2) de ciddi bir artış söz konusu. Türkiye’de yaşayıp apolitik olmak ise pek mümkün değil. Araştırmaya göre kendini apolitik olarak değerlendirenler %2’ye erişemiyor, en yüksek yılda bile ancak %5,9 olabiliyor (2020).

Etnik yapıya baktığımızda halkın %88,6’sı kendisini etnik olarak Türk tanımlıyor. Kürt olarak tanımlayanlar ise %8. Bu sene eklenen ilginç bir soru, “Vatandaş, Türkçe Konuş!”un artık gerçekleştiğini gösteriyor; “Çocukken konuşulan dil” sorulduğunda, birden fazla cevap hakkı olmasına rağmen katılımcıların %93,6’sı Türkçeyi işaretlemiş. Türkçe’ye en yakın Kürtçe %7, Arapça ise %1,4. Dindarlık konusunda ise ilginç bir sonuç göze çarpıyor. Katılımcıların %29,5’u kendini çok dindar, %58’i orta dindar olarak tanımlamasına rağmen dini vecibelerden biri olan namaz kılma sıklığı bir hayli düşük. Tüm vakit namaz kılanlar %21,2 iken, namaz kılmam diyenler %41,6. Dindarlık yaş arttıkça artarken, sosyoekonomik statü yanıtlarda büyük bir fark yaratmıyor. 

Milliyetçilik ise yıllar içinde kendini muhafazakarlıktan sonra ikinci sıraya yerleştirmiş ve nüfusun %20’sini etkilemiş durumda. Yaş veya sosyoekonomik statüye bakmaksızın büyük çoğunluk kendini orta ve yüksek milliyetçi olarak tanımlıyor. Milliyetçilikten hareketle mültecilerin durumuna baktığımızda ise memnuniyetsizliğin gittikçe arttığı (%68,9) görülüyor. Suriyeli sığınmacıların ülkelerine döneceği düşünülmüyor (%78,8) ancak halk onları kabul etmeye de hazır değil; “yanınızda Suriyeli çalıştırır mısınız?” sorusuna cevap %90,8 ile “hayır” oluyor. “Türkiye göçmen alımına son vermelidir” diyenlerin %80,7 çıkması ise bu nedenle şaşırtıcı olmuyor. 

Erken seçimi gerekli görenler %16,9’da kalmış olmasına rağmen, ülke bir seçim havasına girmiş bile. Araştırma sonuçlarına göre Millet ve Cumhur ittifakının tabanı kemikleşmiş durumda. Aralarındaki fark azaldıkça halk arasındaki kutuplaşma da artmakta. Seçim atmosferi içine girildiğini gösteren bir başka veri ise katılımcıların sadece kendi parti ve liderlerini başarılı ve diğerlerini başarısız olarak görmesi. Basın toplantısı sırasında yapılan bir tartışmada partisini seçmiş olanların fikrinin değiştirilmesinin çok zor olduğu, bunun yerine kararsızların oylarını kazanmak için bir plan geliştirilmesi gerektiği dile getirildi. CHP iktidar olurlarsa parlamenter demokrasinin geri getirilmesini vaat ediyor. Ancak araştırmaya göre halk cumhurbaşkanlığı hükümet sistemini tercih ediyor (55,7-44,3) Bunun ana sebebi olarak da hükümetin koronavirüs salgını ile mücadelesindeki hızlı ve etkili karar alması gözüküyor. 

Dış politikada hükümet başarılı bulunuyor (%50,6). Karabağ savaşı ise tehdit algısını oldukça etkilemiş durumda. Ermenistan tehdit algısında %60,9 ile birinci sıraya oturuyor bu sene. İkinci ve üçüncü sıralar ise İsrail ve ABD arasında paylaşılıyor. Daha önceki yıllara benzer olarak sorun yaşanan ülkelerle ilişkilerin düzeltilmesi için Türkiye’nin çaba göstermesi istenmiyor. Türkiye’nin müttefikler ise bu sene de Azerbaycan, KKTC ve Türki cumhuriyetler. Türkiye’nin AB üyeliği destekleniyor ancak bu sene dikkat çekecek ölçüde bu destek AKP’lilerden (%64,5) geliyor. NATO üyeliği önemli diyenler %58. Türkiye’nin yabancı ülkelerde asker bulundurması destek bulmuyor (%29,1). Benzer şekilde sınır ötesi operasyonlar da desteklenmiyor (%33,7). 

Anlaşılan o ki Karabağ Savaşı Ermenilere yönelik bakışı da olumsuz etkilemiş; %53,8 Ermeni ile komşu olmak istemem diyor. Rumlar için bu oran %43,6, Yahudiler içinse %37,1. Çerçeveyi genişlettiğimizde ise aslında kendisinden farklı kimse ile yakın olmak, komşu olmak istenmediği görülüyor. Bu oran eşcinseller için %60,9, mülteciler için %57,4, nikahsız çiftler için %34,5. 

Kutuplaşma ise bir çok farklı eksende kendini göstermeye devam ediyor; Laik-dindar, sağ-sol, zengin-fakir, batılı-doğulu. Siyasal kutuplaşma ise, erken seçim atmosferine girmiş olan Türkiye’de her alanda hissediliyor. Tek fark iktidar seçmeninde (AKP) mutluluk oranı %82,1 ile tavan yapmışken, muhalefet seçmenleri (CHP) ancak %41,5 düzeyinde kalıyor. Türkiye’de yaşamaktan mutlu olanlar ise %58,2 ile geçen senelere göre yükselmiş durumda. Ancak mutluluk yaş aldıkça yükselme eğiliminde. Yani gençler genel ortalamaya göre daha mutsuz. Bu da yurtdışı olasılıklarını cazip kılabiliyor. 

Türkiye Eğilimleri 2021 raporuna göre ekonomi, her konuda kutuplaşma, erken seçim atmosferi ve Karabağ Savaşı sonuçları etkilemiş durumda. Raporun detaylarına https://www.khas.edu.tr/sites/khas.edu.tr/files/inline-files/turkiye-egilimleri-web-basin.pdf linkinden ulaşabilirsiniz. 


Karel Valansi, T24, 11 Ocak 2022 https://t24.com.tr/yazarlar/karel-valansi/muhafazakar-milliyetci-ve-kemalist-bir-turkiye,33785

 


Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

Survivor Hayim’in gerçek dünyası - Söyleşi

Hayim, çok sevdiğim bir arkadaşımın kuzeni. Aklı başında, ne istediğini bilen biri. Askerlik dönüşünde ani bir kararla Survivor yarışmasına katıldığını duyduğumda çok şaşırmıştım. Pek spor yapmayan, atletik olmayan biri neden zor koşullarda, dayanıklılık, irade ve güç isteyen bir televizyon programına katılır? Bunları konuşurken, sayesinde takip etmeye başladığım Survivor ile ilgili tüm merak ettiklerimi de sordum; kameralara yansımayan gizli bir tuvalet var mıydı, ya da yayın bitince gidilen lüks bir otel? Begüm’le arasında bir yakınlaşma oldu mu, Merve neden pişman oldu yarışmaya katıldığına? İşte Sabah Gazetesinden Yüksel Aytuğ’un teşekkür ettiği, seyircilerin filozof olarak tanımladığı Hayim ve Survivor yarışmasının bilinmeyenleri… Survivor maceran nasıl başladı? Katılmak nereden aklına geldi? Arkadaşlarımla uzun süredir Survivor’u takip ediyorduk. Hep katılmak istiyordum ama televizyona çıkmak beni korkutuyordu. Geçen sene iki yakın arkadaşım Dominik’e gittiler. Yarışmacıları

Aposto - İsrail seçime gidiyor: Şimdi ne olacak?

İsrail’de koalisyon hükümeti ortaklarından Başbakan Naftali Bennett ve Dışişleri Bakanı Yair Lapid, 20 Haziran günü Meclisi feshederek erken seçime gitme kararı aldıklarını açıklamıştı. Erken seçim kararının bu hafta Meclis oturumlarında onaylanmasının ardından  İsrail,  3 yıl içinde 5’inci kez genel seçime gitmeye hazırlanıyor. Koalisyon ortaklarının anlaşması sonucunda erken seçime kadar Dışişleri Bakanı Yair Lapid geçici olarak başbakanlık görevini üstlenecek. İsrail'deki siyasi atmosferi, seçime dair öngörüleri ve Türkiye-İsrail ilişkilerini konunun uzmanlarından  Karel Valansi  ile konuştuk. İsrail'de son 3 yılda 5. kez genel seçim düzenleniyor. Bunu bir siyasi istikrarsızlık olarak yorumlayabilir miyiz? Bu kadar sık genel seçim yapılmasının arkasındaki siyasi dinamikler nedir? Bu sorunun cevabını İsrail’in seçim sisteminde bulabiliriz. İsrail parlamenter bir demokrasi ve  oransal temsil sistemi  geçerli. Yani çoğunluk partisi dışındaki partilere de aldıkları oy oranında m

Öyle bir apartman ki Fresko Apartmanı….

Kuzguncuk´ta hayali bir apartman Fresko Apartmanı. Apartman hayali ama karakterler bir o kadar sahici. Birçok farklı öykü, farklı hayat birbirlerine teyellenerek tutturulmuş adeta. Fresko Apartmanı yaralıların bir araya geldiği, Kirkor´un kanatlarının altında huzur bulduğu bir yer. Rum, Müslüman, Yahudi, Karadenizli, Suriyeli, İtalyan, gazeteci, ressam, dansçı, terzi, genç, yaşlı herkes bir arada terasta kurulan ziyafet sofrasında. Büyük bir sırrı barındıran, bir çırpıda okuduğum Fresko Apartmanı´nın yazarı Başak Baysallı ile kitabı ve yeni projelerini konuştuk. Öykünüz Türkiye’yi özellikler de gayrimüslim vatandaşlarını derinden etkileyen bir konu üzerine yoğunlaşıyor; 6-7 Eylül 1955 Olayları. Kitabınızda bu korkunç olayların ismini hiç kullanmadan anlatmayı başarmışsınız. “O iki gün” diyorsunuz mesela. Bu bilinçli bir tercih miydi? Geçmişte yaşanan olaylar, araştırmacılar tarafından çoğunlukla sonradan isimlendiriliyor ve o isimlerle bugüne ulaşıyor. Olayları birebir yaşayanlar için