Ana içeriğe atla

‘Holokost ve Türkiye’ iki farklı etkinlikle tartışıldı

İstanbul bu hafta sonu Holokost ile ilgili iki etkinliğe sahne oldu. Cumartesi akşamı DurDe tarafından düzenlenen ‘Holokost ve Türkiye: Geçmişten Günümüze Antisemitizm’ panelinde Pınar Dost Niyego’nun moderatörlüğünde, Corry Guttstadt, Nora Şeni ve Rita Ender tarafından tartışılırken, pazar günü ‘Anne Frank - Günümüz için bir tarih’ sergisi açıldı. Anne Frank’ın hayatını anlatan bir belgeselin yanı sıra Pınar D. Niyego’nun Holokost, Hatırlama/ Hafızalaştırma ve Eğitim konulu sunumu kalabalık bir izleyici grubu tarafından takip edildi.


Geçtiğimiz hafta sonu Taksim’de bulunan Cezayir Lokantası iki önemli etkinliğe ev sahipliği yaptı. İlki cumartesi akşamı DurDe tarafından düzenlenen ‘Holokost ve Türkiye: Geçmişten Günümüze Antisemitizm’ adlı panel idi. “İnsanlığa karşı işlenen en büyük suçlardan biri olan Holokost’un yıldönümü olarak kabul edilen Auschwitz’in kurtarılmasının üzerinden 71 yıl geçmiş olmasına rağmen katliamlara kaynaklık eden ırkçı, milliyetçi ve antisemit fikirlerin günümüzde halâ yaygın ve yükselişte olması nedeniyle Holokost eğitiminin önemi güncelliğini koruyor” diyen organizatörler, antisemitizmle mücadele için ilk adımın Holokost tarihiyle yüzleşmek ve Holokost’un ortaya çıkmasına yol açan koşulları ve bu tarihi öğrenmenin gerekliliğini vurguluyorlar. Panelde bu dönemde Türkiye’nin sorumlulukları, Türkiye’deki Holokost hafızasının eksikliği ve güncel antisemitizmin tartışılabilmesi hedeflendi.
Cumartesi günü yapılacağı için ilk başta tepki gören panel, organizatörlerin Şabat saatlerini dikkate alarak etkinliği akşam saatlerine kaydırmaları ile önemli bir çoğunluğu Türk Yahudi Cemaati mensupları olan kalabalık bir dinleyici topluluğuna seslendi. Yüzü aşkın kişinin izlediği panelde birçok dinleyici yoğunluk nedeniyle ayakta etkinliği izlemek zorunda kaldı. Tarihçi ve eğitmen Pınar Dost Niyego’nun moderatörlüğünde, soru-cevap şeklinde düzenlenen panelde, Alman Türkolog Corry Guttstadt, Paris 8 Üniversitesi jeopolitik bölümünden Nora Şeni ve Avukat Rita Ender yer aldılar. 

‘Türkiye, Yahudiler ve Holokost’ adlı kitabı ile tanınan Corry Guttstadt, Cumhuriyet dönemi politikalarında Yahudilerin ilk etapta asimile edilmek istendiklerini ama asimile olduklarında, dönmeler örneğinde olduğu gibi, artık ayırt edilemedikleri için daha tehlikeli olarak görüldüklerini anlattı. Antisemitizmi sadece devlet nezdinde olduğunun söylenemeyeceğini belirten Guttstadt, yoğun Yahudi nüfusunun yaşadığı Trakya şehirlerinde kısa bir sürede Yahudi karşıtı bir yağmaya ve şiddete dönüşen ve Yahudi nüfusunun büyük bölümünün İstanbul’a kaçmasıyla sonuçlanan 1934 Trakya Olaylarını hatırlatarak halkta da Yahudi aleyhtarlığının var olduğunu belirtti; “Halkta antisemitizm olmasaydı bunca kişiyi seferber etmek mümkün olmazdı” dedi. İkinci Dünya Savaşı sırasında Türkiye’nin daha çok Yahudi’yi kurtarabileceğini ama bunu dönemin milliyetçi politikaları nedeniyle yapmadığını belirten Guttstadt, Ankara’nın toplu halde Yahudilerin Türkiye’ye gelmesine karşı olduğunu belirtti. 1933 Üniversite reformu ile gelen Alman Yahudi akademisyenlerin ve özgürlük treni ile kurtulan Avrupa’da yaşayan Türkiye vatandaşı Yahudilerinin bir istisna olduğunu vurguladı.
Barış için akademisyenlerle dayanışma içinde olduğunu belirterek söze başlayan Nora Şeni, Holokost ile ilgili çalışmaya nasıl başladığını anlattı. İkinci Dünya Savaşı sonrası Avrupa’nın ölüm kampları gerçeği ve savaşın vahşeti altında, yeni temeller üzerine inşa edildiğini anlatan Şeni, Avrupa’da bir barış obsesyonu oluştuğunu vurguladı. Barışı muhafaza etmek en önemli gerçek olarak kabul edilmesi, yüzleşme sürecini ve hafıza politikalarını aktaran Şeni, Türkiye’nin bu gelişmelerin dışında kaldığını belirtti: “Türkiye Osmanlı mirası homojen toplum oluşturma obsesyonuna takılı kaldı.” Avrupa’da ırkçı söylemin meşruiyetini yitirdiğini ancak Türkiye’de toplum olarak bu bilincin oluşmadığını, gereken tepkinin verilmediğini söyledi.
Rita Ender, hiçbir özel olayın olmadığı, İsrail ile Filistin arasında bir gelişmenin yaşanmadığı, yani sıradan bir haftada bile Türk basınında Yahudi karşıtı haberlerin çıktığını belirtti ve bu konuda çarpıcı örnekler verdi. Türk hukuk mevzuatında antisemitizmin kelime olarak yer almadığını belirten Ender, mevcut yasaların aslında nefret söylemi ve Yahudilere yönelik ırkçı açıklamaların önlenmesini sağlayabileceğini ancak çalıştırılmadığını ifade etti. Antisemitizmin sadece basında yer almadığını belirten Ender, Neve Şalom Sinagoguna ‘Yıkılacak Mekan’ yazan ilkokul öğretmeninin yarattığı tedirginliği, Hitler’i öven Yıldız Tilbe’nin önemli bir markanın reklam yüzü olabilmesini, ardından gelen tepkilerle reklam geri çekildikten sonra attığı Holokost’u küçümseyen ‘sabunlu’ tweetlerini aktardı. Türkiye’de Hitler’in Kavgam kitabının en çok satanlar arasında olduğunu ve bu kitabın erzak satan büyük bir market zincirinde dahi satıldığını söyledi. 
Paneli takip eden gazeteci Ceyda Karan şu sözlerle anlattı toplantı ertesi düşüncelerini: “Memlekette karambolde birkaç sinagog onarılıyor hatta icabında Yahudi vatandaşların bayram kutlamaları için mekân tahsis ediliyor. Lakin medyayı belirleyenlerin topluma “saçtığı zehirli dil” düşünülürse, ne manası kalıyor? Hitler’in biyografisinin marketlerde (Almanya’daki izahatlı versiyonu değil) satıldığı, Neve Şalom’u hedef diye işaretleyen öğretmenin çoluk çocuğa ders verdiği, “Allah Hitler’den razı olsun” diyen sanatçılarımızın eksik olmadığı bir ülkede yaşıyoruz.
Pazar günü ise SEHAK ve Anne Frank House ortaklığıyla Holokost’un simgelerinden Anne Frank için hazırlanan ‘Anne Frank - Günümüz için bir tarih’ sergisi aynı mekânda ziyarete açıldı. Açılış töreninde Anne Frank’ın hayatının anlatıldığı belgesel izlendi. SEHAK Yönetim Kurulu Üyesi Levent Şensever, Osman Kavala, Hollanda İstanbul Başkonsolosu Robert Schuddeboom, Türk Musevileri Hahambaşılığı Müşaviri İzak Kolman ve Uluslararası Holokost Anma İttifakı (IHRA) Türkiye Heyeti Başkan Yardımcısı Elif Çomoğlu Ülgen’in açılış konuşmalarının ardından Tarihçi Pınar Dost-Niyego Holokost hafızası ve eğitimi üzerine kapsamlı bir sunum gerçekleştirdi.
Nora Şeni ayrıca, 15 Mart’ta Bilgi Üniversitesi Yahudi Toplulukları Çalışma Birimi organizasyonu ile Avrupa Yahudi Aydınlanması ve Osmanlı Yahudi Elitleri konulu sunumunu Santralİstanbul Kampüsünde gerçekleştirdi.
Karel Valansi Şalom Gazetesi 16 Mart 2016

Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

Unutmayacağız

Unutmayacağız... Bu sözü ne kadar da çok tekrarlıyoruz. Oysa çok değil birkaç yıl sonra her şey gibi o unutulmaz denen şey de unutuluyor. Zamanın akışına bırakılıyor. Bir tek anne-babalar, eşler, çocuklar hatırlıyor, acısını en derinde hissediyor. Bir tek onlar için o yangın devam ediyor. Ateş bir tek düştüğü yeri yakıyor. Bu söz bir kere de hatalı çıksın istiyorum, olmuyor, çıkmıyor. Bu sene 15 Kasım’da bir yazı aradı gözlerim. Ama kuru kuru bir haber değildi istediğim, bulamadım. Fark ettim ki  bu konuyla ilgili sosyal medyada paylaşabileceğim yazılar ya daha önce kendi yazdıklarım, ya Şalom Gazetesi’nde çıkanlar, ya da geçen sene ben dahil dört kişiyle röportaj yapan Agos’un söyleşisiydi. Bu kadar. Aradan geçen 13 sene, 15 ve 20 Kasım saldırılarının vahşetini, korkunçluğunu, kayıplarını unutturmuş olmalı.  Çok daha önemli görülen konular olmalı ki, El Kaide terör örgütünün İstanbul’un göbeğine gerçekleştirdiği bu saldırılar konuşulmadan, kurbanları anılmadan geçilebiliyor. Ya

Prof. İnbar: “Barışçıl bir Ortadoğu görmeyeceğiz”

İbrahim Anlaşması'nın (Abraham Accord) imzalanması, istikrarsız Ortadoğu'da yaşanan bir hayli önemli bir gelişme. Prof. Dr. Efraim Inbar ile İsrail'in bu konudaki duruşunu ve Türkiye-İsrail ilişkisinin geleceğini konuştuk. Prof. Inbar, Kudüs Stratejik Araştırmalar Enstitüsü'nün (Jerusalem Institute for Strategic Studies, JISS) başkanı ve Bar-Ilan Üniversitesi'nde siyaset bilimi öğretim üyesidir. Prof. Inbar, 23 yıl boyunca Begin-Sedat Stratejik Araştırmalar Merkezi'nin (BESA) kurucu direktörü görevindeydi. Ortadoğu stratejik sorunları, İsrail-Filistin diplomasisi ve Türkiye-İsrail ilişkileri konularında uzmanlaşmış olan Prof. Inbar ŞALOM’un sorularını cevapladı.   Geçtiğimiz salı günü tarihi bir ana tanıklık ettik. İsrail ile Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve İsrail ile Bahreyn arasında imzalanan barış anlaşmalarını nasıl değerlendirirsiniz? İlk söyleyeceğim bunun sıcak bir barış olduğu. Halklar arasında iletişim var ve malların dolaşımı mevcut. Böyle bir ilişk

“We are Beyond What I Had Dreamed of When I Moved to Dubai”

Cem Habib  We talked about how the peace deal between Israel and the United Arab Emirates affected the Jewish life in the Emirates, with the investment manager Cem Habib, who has been living in Dubai since 2016, and who is one of the founding members of the Jewish Council of Emirates (JCE), the first officially recognized Jewish community of the UAE. How long have you been living in Dubai? What influenced you in deciding to live here? I moved to Dubai in 2016, before I had been living in London. My customer base at that time was in Kazakhstan and it had gotten harder commuting there from London every month after 6 years. There were three direct flights between Dubai and Kazakhstan, every day, with a flight time of less than 4 hours. To improve our quality of life and to spend more time with the kids, we moved to Dubai. When moving, how could you overcome the thought “As a Jew, will I be comfortable living in an Arab country with my family?” I talked to my friends from different countri