Ana içeriğe atla

2017 güzel başlamadın

2016 berbat bir yıldı. Dünyadaki gelişmeleri takip etmiyorsanız, Türkiye’deki olaylara güvenli bir uzaklıktan seyirci kalmayı tercih ediyorsanız bile, biraz nefes almak için müzik veya sanatla kendinizi avutmaya çalışıyorsanız da bu böyle. Gelen gideni aratır derlerdi, umut işte. Birbirimize yeni bir başlangıç, temiz bir sayfa ve en güzel dilekleri dilediğimiz bu azıcık neşe aralığı bile fazla görülmüş olmalı ki, yeni yılın daha ilk saatinde kanımızı donduran bir profesyonellikle işlenmiş bir katliama sahne oldu İstanbul’un simgelerinden biri.
Yurtdışından misafir geldiğinde akla gelen ilk yerlerden biri Reina. Farklı mutfaklara özgü lokantaları, eşsiz manzarası ve keyifli müziği ile eğlenmek ve yeni takvim yılını kutlamak için bir araya gelmiş dünyanın birçok yerinden misafirlerimizle beraber bir kan gölüne dönüştü o gece.
Hiç kimse böyle bir ölümü hak etmiyor. Geride kalan sevenleri böyle bir acı ile hayatlarını sürdürmeye mahkûm olmamalıydı. Yaralananlar, bu olaya tanık olup dengelerini bozacak şekilde etkilenenler, ambülans sirenleri ile irkilenler, çevreden evlerine ulaşmaya çalışanlar, haberlere gömülüp elindeki tombala kartını fırlatan, parıltılı şapkasını çıkarıp lanet eden de bunları hak etmiyor.
Ama en acıtan yine kendi içimizden geliyor. Bu terörist saldırısını övenler, sevinenler, orada bulunanların ölümü hak ettiğini söyleyip sövenler, hedef gösterenler, ölenlerin ilk başta insan olduğunu unutanlar, kendi değerlerini mutlak doğru kabul edip bir diğerine yaşam hakkı tanımayanlar…

***
Kendimize ayrılan bölmelerde yaşıyoruz.
Bir trenin farklı kompartımanlarında, dünya sadece biz ve bizim gibilerden oluşuyormuş gibi kendi doğrumuzu, kendi gerçeğimizi, kendi geleneklerimizi, kendi kültürümüzü, kendi dilimizi yaşıyoruz. Ve bu yapay gerçekliği bize benzeyen yazarları okuyarak, düşünce tarzımızı haklı çıkaran yayınları takip ederek pekiştiriyoruz. Benzer şekilde giyiniyor, aynı semtlerde oturuyor, aynı yerlerde benzer etkinliklerle zamanımızı geçiriyoruz. Bu sayede güçlü bir ‘biz’ olduğumuzu sanıyoruz.
Bir de keyfimizi kaçıran diğerleri var. Bize yakın çünkü aynı sokağı, okulu, semti, şehri, ülkeyi paylaşmak zorundayız. Ama aynı zamanda çok uzak, çünkü kendi oluşturduğumuz kalıplara uymuyorlar. Mecbur kalmadıkça onlarla yollarımızı kesiştirmemeye, diyalog bile kurmamaya çalışıyoruz. Tanımıyoruz ama hiç de hoşlanmıyoruz. Çünkü anlamaya çalışmadan yaratılan, bazen de düşmanlaştırılan bu ‘öteki’ üzerinden kendimizi var edebiliyoruz ancak. Görünmeyen duvarlar örülmüş aramıza. ‘Biz’in tam anlamıyla ‘biz’ olması için bu ‘öteki’ye öylesine ihtiyaç duyuyoruz ki!
***
Farklılık ve özgünlüğün yüceltildiği bir dönemde yaşıyoruz. Farklılığını öne çıkarma isteği ile bir toplumu oluşturan ortak kimlikler zayıflıyor. Ulusal kimlikten uzaklaşanlar kendilerini etnik, dini, ırk, cinsel kimlik vb. üzerinden tanımlamaya başlıyor. Bunu takiben kendi kimliğine iyilikleri ve doğruları yakıştırırken, ötekine kötülüğü, ilkelliği, cahilliği veriyor.
Her zaman bir öteki’ye ihtiyaç var. Çünkü kimlikler ortak benzerlikler kadar ötekine kıyasla ne olunmadığına göre inşa edilebiliyor ancak. Ne olmadığın, neye benzemediğin kimliğini oluşturuyor aslında. Aynaya baktığında olmak istediğini değil olmak istemediğinin yansımasını görüyorsun kendi kimlik projeni oluştururken. Proje diyorum çünkü bu sadece doğuştan gelen özelliklerle kurulmayan, yaşam tarzını da doğrudan etkileyerek gelişen kimlikler oluyor. Bu kimliklerin çoğu zaman maddi getirileri ve sosyal yükselme avantajları da olduğunu not etmek gerekir.
Teoride farklılıkların beraberinde hoşgörü ve tolerans getireceği varsayılmışsa da, sonuçta farklı yaşam biçimleri ve çoğulculuk vurgusu beklenenin tersine birlikte ahenk ve barış içinde yaşama ile sonuçlanmıyor çoğu zaman. Bu farklı sesler kendilerini ifade edebiliyor hale gelmişlerse bile, sorunlarını ortaya koyan bu gruplar daha çok ötekileştirilmekten kurtulamıyorlar. Çünkü farklılıklarının dile getirilmesi öteki vurgusunu, yabancı duygusunu arttırdığı gibi toplum içindeki azınlık durumlarını da genelde değiştirmiyor. Sonuçta ortaya çıkansa kimlikler savaşı.
Kimlikler savaşını günlük yaşantımızda, sosyal medyada, Ortadoğu’da süren savaşta ve Avrupa’nın göçmen karşıtı tepkilerinde görebiliyoruz. Tüm bu örneklerde ‘hiç bir ortak paydamız yok’ ana düşüncesi ağır basıyor ve karşıdaki ötekileştirip uzaklaştırıyor. Belirsizlik artıp güven ortamı kayboldukça da kültürel kimlik oluşumları hızlanıyor, daha güçlü bir şekilde ‘biz’ ve ‘öteki’ ortaya çıkıyor. Bu da toplumsal parçalanmayı, kutuplaşmayı arttırıyor.
Tüm bunların üstüne iletişim arttıkça nefret söylemi tıpkı bu son terör saldırısında olduğu gibi tüm çirkinliğiyle ortaya çıkıyor. İçten içe büyüyen öteki düşmanlığı herhangi bir olayda patlak veriyor ve sözsel şiddet kimi zaman siber kimi zaman gerçek anlamda linçe varabiliyor. Çoğu zaman baskıya uğrayan kimlikler daha da içine kapanıyor veya kendini anlatmak yerine çaresizce savunmaya geçiyor.
***
Toplumun farklı katmanları gittikçe birbirine yabancılaşmış, bu öfke seli de bundan kaynaklanıyor. Kendimizden başkasını sevmiyoruz. Farklı hayat tarzları olabileceğini kabul edemiyoruz. Artık toplum olarak aynı sevinci paylaşıp, aynı acıya üzülemiyoruz bile. Kimlikler her şeyin üstünde. Toplumu oluşturan ortak değerlerin yerini tekil kimliklerin öncelikleri almış. Kutuplaşmışız farklılıklarımızın altını sürekli çize çize.
Bir trenin farklı kompartımanlarında birbirine yabancılaşmış bir şekilde yaşıyoruz. Ancak bu kompartımanların birbirine bağlı olduğunu ve aynı yöne süratle, hiç durmaksızın yol aldığını unutmamalıyız. 
Ve yeni yılın bu ilk günlerinde söyleyecek tek bir şey kalıyor. Umutlu olmak gerekiyor her şeye rağmen.
Daha güzel yarınlara…
Karel Valansi Şalom Gazetesi OBJEKTİF 4 Ocak 2017
http://www.salom.com.tr/haber-101633-2017_guzel_baslamadin.html

Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

Hayır, hayat her şeye rağmen devam etmiyor

6 Eylül 1986.Uzun bir aradan sonra restore edilerek yeniden ibadete açılan Neve Şalom Sinagogu’ndaki bu ilk şabat duasında normale nazaran daha az bir kalabalık vardı. Henüz okullar açılmadığı için, bir çok aile yazlıklarından İstanbul’a dönmemişti. Bu durum, teröristlerin planladığı kadar büyük bir saldırı gerçekleştirmelerine engel oldu ancak dini vecibelerini yerine getirebilmek için sinagogun kapılarından son kez içeri giren 22 kişinin hayatlarını, geride kalan ailelerinin ve bizlerin umutlarını çaldılar. 1940’larda Galata bölgesinde artan nüfusun ihtiyacını karşılamak üzere Musevi lisesinin spor salonunun iptali ile ibadethaneye dönüştürülen geçici mekan, ileriki yıllarda kurulacak Neve Şalom Sinagogunun da temelini oluşturmuştu. 1951 yılında açılan modern sinagog için seçilen ismin kelime anlamı “barış vahası” idi. Ancak bu 65 yıl boyunca isminin aksine birçok terör saldırısının ana hedefi oldu. 1986 saldırısına kadar Türkiye’deki herhangi bir cami veya kilise gibi gezilebilen, k…

Zelenskiy’nin Ukraynası

İdealist, cesur ve yolsuzluklara karşı duran bir öğretmenin tesadüfler sonucu devlet başkanı olmasını konu alan ‘Halkın Hizmetkârı’ dizisinde oynadığı rol hayatını değiştirdi. Küçük bir kasabadan gelen ve kabare grubuyla ülkeyi gezen 1978 doğumlu Vladimir Zelenskiy, önce önemli bir aktör, sonra ülkenin devlet başkanı oldu.  Oynadığı bu rolle halkın sevgisini, daha önemlisi güvenini kazanan Zelenskiy, geçen sene yapılan seçimlerde rakibi eski Devlet Başkanı Petro Poroşenko’yu büyük bir farkla yenerek Ukrayna’nın yeni devlet başkanı seçildi. Oynadığı rol senaryodan sıyrılıp gerçeğe dönüşürken, siyasi bir tecrübesi olmayan bir komedyenin, siyasete uzak yeni bir ismin seçilmiş olması, halkın daha önce yaşadığı hayal kırıklıklarını, müesses nizama olan kızgınlığını ve bıkkınlığını göstermeye yetiyor. Rusya tehdidi ise dil ve kimlik açısından bir hayli bölünmüş olan halkın tek bir isim üzerinde anlaşmasını sağlamış oldu. Siyasi bir geçmişi, tecrübesi bulunmayan Zelenskiy, Ukrayna’ya vaat e…

Koronavirüs Türkiye-İsrail İlişkilerinde Bir Kapı Aralayabilir mi?

Koronavirüs bir çok ilişkiyi yeniden tanımlarken, Türkiye ile İsrail arasındaki ilişkilerin yeniden normalleşmesi için bazı fırsatlar da sunuyor. Ancak bunları değerlendirmek, yeni bir bakış açısıyla ilişkileri ele almak bu iki devletin elinde. İlişkilerdeki güvensizlik ve bunun halklara yansıyan olumsuz etkisi istenirse aşılabilir ama bunun için başta siyasi irade ve dış politikada bir açılım gerekir. Doğal afetlerin ya da pandeminin başlatacağı bir yakınlaşma ancak bu irade olursa sağlanabilir. 
İsrail koronavirüse bir yıldır süren siyasi bir kriz ve Yüzyılın Anlaşması’nın açıklanmasının hemen ardından yakalandı. Pandemiye karşı sert tedbirleri çok hızlı aldı. Zayıf halkası ise modernliği ve seküler yaşam tarzını reddeden Haredimlerdi(ultra-Ortodoks Yahudiler). Türkiye ise koronavirüse karşı biraz daha geç ve bu kadar sert olmayan ama gerekli bir takım tedbirler aldı.  Elinin değdiği her yeri ve her şeyi içine alan ve hayatı durdurma noktasına getiren koronavirüse karşı insanlık büyük…